سهشنبه ۲ تیر ۱۴۰۵
گاهی برای فهم یک عملیات رسانهای، نیازی به خواندن همه خبرها نیست؛ کافی است به صفحه اول نگاه کنید. در صفحهای که همزمان از “جدال موافقان و مخالفان تفاهم با آمریکا” سخن گفته میشود و در کنار آن، تداوم حملات اسرائیل به لبنان برجسته میشود، مسئله صرفاً انتشار چند خبر نیست؛ بلکه تلاش برای ساختن یک روایت واحد است.
روایتی که میخواهد به مخاطب القا کند مذاکره در داخل شکاف ایجاد کرده و در خارج نیز نتوانسته تغییری در رفتار اسرائیل به وجود آورد.
به گزارش مجله خبری تپور؛ صفحه نخست یک رسانه، ویترین سیاست تحریریه آن رسانه است. در چنین فضایی، آنچه اهمیت دارد صرفاً صحت یا عدم صحت هر خبر نیست، بلکه معنایی است که از کنار هم قرار گرفتن اخبار تولید میشود.
قرار گرفتن تیتر «اختلافات پیرامون مذاکرات» در کنار برجستهسازی تداوم اقدامات اسرائیل در منطقه، نمونهای از همین تولید معناست؛ روایتی که تلاش میکند میان مذاکره، شکاف داخلی و تداوم تهدید خارجی یک رابطه مستقیم در ذهن مخاطب ایجاد کند.
نخستین محور، برجستهسازی اختلافنظرها و مناقشات داخلی پیرامون مذاکرات است. در این چارچوب، هر اختلاف دیدگاه سیاسی یا کارشناسی بهگونهای بازنمایی میشود که گویی شکافی عمیق میان مردم، نخبگان و حاکمیت شکل گرفته است.
هدف چنین قاببندیای، انتقال این تصور به مخاطب است که کشور فاقد اجماع داخلی برای پیشبرد مذاکرات و بهرهبرداری از دستاوردهای آن است.محور دوم، برجستهسازی تداوم اقدامات و مواضع اسرائیل در جبهههای مختلف منطقهای است.
در این روایت، استمرار تحرکات اسرائیل بهعنوان نشانهای از ناکارآمدی روندهای سیاسی و دیپلماتیک معرفی میشود و این گزاره القا میگردد که اساساً هیچ تغییری در رفتار طرف مقابل رخ نداده است. ترکیب این دو خط خبری، یعنی «اختلاف در داخل» و «تداوم فشار در خارج»، در نهایت به شکلگیری یک برداشت هدفمند منجر میشود: مذاکرات نه تنها دستاوردی نداشته، بلکه موجب تضعیف انسجام داخلی نیز شده است.
اما آنچه این عملیات رسانهای را تسهیل میکند، صرفاً توانایی رسانههای رقیب نیست؛ بلکه وجود خلأ اطلاعاتی و تأخیر در تبیین بهنگام نیز نقشی تعیینکننده دارد.
یکی از آسیبپذیرترین نقاط در مدیریت افکار عمومی، زمانی شکل میگیرد که درباره مفاد، مراحل، خطوط قرمز و منطق مذاکرات توضیح کافی و مستمر ارائه نشود.
در چنین شرایطی، گمانهزنی جایگزین اطلاعرسانی رسمی میشود، تجربههای تلخ و برداشتهای منفی از توافقهای گذشته دوباره فعال میگردد و بخشی از افکار عمومی احساس میکند اطلاعات اصلی از او پنهان شده است.
نتیجه آن است که رسانههای رقیب میتوانند این خلأ را با روایتهای مطلوب خود پر کنند و «داشبورد خبری» خود را بر پایه ابهام و تردید تغذیه نمایند.در مقابل، تبیین شفاف و مستمر میتواند بسیاری از این عملیاتهای ذهنی را خنثی کند.
بهویژه آنکه بر اساس اظهارات رسمی مسئولان سیاست خارجی، روند مذاکرات بهصورت مرحلهای طراحی شده و اجرای تعهدات ایران منوط به راستیآزمایی اقدامات طرف مقابل است.
این رویکرد تفاوت مهمی با برخی تجربیات پیشین دارد؛ زیرا قرار نیست اقداماتی انجام شود که فاقد امکان بازگشتپذیری باشند یا بدون دریافت تضمینهای لازم، ظرفیتهای راهبردی کشور را کاهش دهند.
حفظ ابزارهای قدرت ملی تا زمان راستیآزمایی، بخشی از منطق مذاکرات مرحلهای و مبتنی بر تجربههای گذشته است.
در کنار موضوع مذاکرات، مسئله تابآوری ملی نیز نباید از نظر دور بماند.
موفقیت هر توافق یا روند سیاسی، صرفاً به متن توافق وابسته نیست؛ بلکه به میزان توان کشور در حوزههای مختلف بستگی دارد.
تابآوری اقتصادی از طریق حفظ تولید، سرمایهگذاری و مدیریت شوکهای خارجی؛ تابآوری اجتماعی از طریق افزایش اعتماد عمومی و جلوگیری از قطبیسازی؛ تابآوری امنیتی از طریق حفظ بازدارندگی مؤثر؛ و تابآوری رسانهای و شناختی از طریق توان روایتسازی و اقناع افکار عمومی، همگی اجزای مکمل یک راهبرد ملی محسوب میشوند.
نکته مهم دیگر، ترکیب و ویژگیهای تیم مذاکرهکننده است. حضور افرادی که علاوه بر تجربه دیپلماتیک، در شرایط بحرانی و میدانهای سخت نیز کارنامه قابل دفاعی از خود به جا گذاشتهاند، میتواند بخشی از نگرانیهای افکار عمومی درباره صیانت از منافع ملی را کاهش دهد.
چنین ترکیبی این پیام را منتقل میکند که میان الزامات میدان و ضرورتهای دیپلماسی، نوعی همافزایی و هماهنگی وجود دارد.
باید توجه داشت که اگر هدف اصلی کشور تثبیت دستاوردها و کاهش هزینهها از مسیر مذاکره باشد، مهمترین تهدید در این مسیر نه صرفاً فشار خارجی، بلکه فرسایش انسجام داخلی و شکلگیری شکافهای ادراکی در جامعه است.
هر میزان که فضای داخلی دچار چندپارگی، بیاعتمادی و سوءبرداشت شود، طرفهای خارجی فرصت بیشتری برای اعمال فشار و تحمیل روایت خود خواهند یافت. یادمان نرود، رقابت اصلی تنها در اتاقهای مذاکره جریان ندارد؛ بلکه بخش مهمی از آن در میدان افکار عمومی، رسانهها و جنگ روایتها رقم میخورد.
انتهای خبر/۱۳۰۴
تمام حقوق برای مجله خبری تپور محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.