پنجشنبه ۷ خرداد ۱۴۰۵
سالهاست که چهارچرخهای دستساز استادکاران رشتی نه تنها در کوچههای گیلان میچرخد، بلکه مشتریانی از مازندران تا گلستان را به خود جلب کرده و رشت را به قطب بیمناقشه تولید این مغازههای سیار در شمال ایران تبدیل کرده است.
به گزارش مجله خبری تپور؛ در گوشهوکنار بازارهای محلی گیلان، هنگامی که صدای چرخهای آهنی روی سنگفرش کوچهها شنیده میشود، بسیاری از اهالی میدانند که یک «چارچرخ» یا همان گاری دورهگردی از راه رسیده است؛ وسیلهای که سالهاست با دستان هنرمند رشتیها ساخته میشود و قدمتی دیرینه در فرهنگ کسبوکار سیار این دیار دارد.
مسعود ربیعی،گیلان شناس می گوید:چهارچرخها یا گاریهای چرخدار، بخشی از هویت اقتصادی و هنری گیلان محسوب میشوند. این ابزار سنتی کسب و کار دورهگردی که به ویژه در بازارهای محلی، میادین میوهفروشان و درسرگذرهای شهرها و روستاهای گیلان دیده میشود، هنر دست خلاق استادکاران گیلانی است که نسل به نسل این مهارت را منتقل کردهاند.
مقصدی به نام رشت؛ قطب تولید چهارچرخ در شمال کشور
بیشک بسیاری از کسبه دورهگرد گیلانی و همچنین از سایر استانها، بهویژه استان مازندران، برای تهیه این «مغازه سیار» یا «دکان چرخدار» به شهر رشت مراجعه میکنند. دلیل این امر، شهرت دیرینه استادکاران رشتی در ساخت چارچرخهایی با کیفیت بالا، طراحی منحصربهفرد و دوام بینظیر است. مشتریانی که گاهی هفتهها منتظر میمانند تا نوبت سفارششان برسد و گاری دلخواهشان را از زیر دست هنرمندان این شهر تحویل بگیرند.
کاربری متنوع؛ از میوهفروشی تا کبابی سیار
محمدتقی آزمند نیازی، یکی از سازندگان این گاری ها در رشت است؛ او میگوید:ساخت این گاریها که برای فروش میوه، ترهبار، کبابی، بستنی، آش و سایر مشاغل سیار استفاده میشود، نمونهای بارز از رونق هنرهای دستی در گیلان بوده است.
به گفته وی، هر استادکار بنا به درخواست مشتری، گاری را با ابعاد، تعداد طبقات، جایگاه نمایش کالا، سایبان و سیستم چرخها طراحی میکند.این استاد کار گیلانی همچنین گفته که امروزه برخی از چارچرخها حتی به کوره کبابپزی سیار یا یخچالهای کوچک مجهز هستند که نشان از تکامل این هنر-صنعت در پاسخ به نیازهای روز دارد.
نقوش دلنواز؛ هنری که مشتری را از دور جذب میکند
آنچه چارچرخهای رشت را از نمونههای مشابه در سایر نقاط کشور متمایز میکند، نقوش روی بدنه این گاریهاست. استادکاران گیلانی با ذوق و علاقه وافر، طرحهای سنتی و محلی را بر روی تختههای چوبی نقش میزنند؛ گلهای مریم، نقش برجستههای هندسی، طرحهای اسلیمی و گاهی مناظر طبیعی گیلان بر بدنه چارچرخها خودنمایی میکند. این نقشهای دلنواز، علاوه بر زیبایی، به نوعی تابلو تبلیغاتی سیار نیز محسوب میشوند که مشتری را از راه دور جذب کرده و به فروشنده اعتبار میبخشد.
بینظیر در نوع خود؛ ترکیب سنت و کارآفرینی
نوع ساخت و طراحی این چهارچرخهای کسبوکار سیار، به گفته فعالان و پیشکسوتان این حرفه، در نوع خود بینظیر است. استفاده از چوبهای مرغوب شمالی مانند راش، افرا و گردو، اتصالات محکم آهنی، چرخهای مقاوم و سیستم تعادلدهنده برای حرکت در کوچههای تنگ و سربالاییهای گیلان، همگی نشان از دانش فنی تجربی استادکاران رشتی دارد.
با وجود هجوم وسایل نقلیه موتوری و فروشگاههای مدرن، هنوز هم چارچرخهای دستساز رشت پا برجا هستند و خیابانهای گیلان را با صدای چرخ و بوی خوش میوه یا کبابی، گرم نگه میدارند. هنری که همزمان معیشتساز است، فرهنگساز است و تصویری ماندگار از اصالت گیلان را در ذهن رهگذران نقش میزند.
انتهای خبر/۱۳۰۴
تمام حقوق برای مجله خبری تپور محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.